Biblioteka
Główna
Krótka historia biblioteki im. Adama Asnyka w Kaliszu
Biblioteka im. Adama Asnyka w Kaliszu powstała w 1907 r., choć pracę nad jej zorganizowaniem rozpoczęto już w 1906 r. Na początku działała przy Towarzystwie Kursów Popularnych im. Adama Asnyka. Stowarzyszenie to przede wszystkim popularyzowało wiedzę poprzez organizowanie różnego rodzaju kursów, prelekcji, wykładów, a także wieczorów poezji i innych form mających na celu dokształcanie społeczeństwa Kalisza. Księgozbiór biblioteczny, przynajmniej w pierwszej fazie jej istnienia, służył przede wszystkim członkom Towarzystwa oraz wykładowcom i kursantom. Biblioteka dość szybko pomnażała swój księgozbiór głównie za sprawą darów, a także zakupów. Pod koniec 1907 r. biblioteka liczyła ponad 1700 tomów, a rok później około 3000. Jej szybki rozwój spowodował, że w przededniu I wojny światowej biblioteka posiadała 6500 woluminów, nad którymi pieczę sprawowała Helena Szarrasowa. W wyniku działań wojennych biblioteka straciła wiele książek i na przełomie 1916 i 1918 r. liczyła 4200 pozycji. Książnica mieściła się w tym czasie przy al. Józefiny 6 (obecnie aleja Wolności) i jej czytelnikiem mógł zostać każdy, kto opłacił abonament.
Wystrój biblioteki w okresie międzywojennym
Towarzystwo i biblioteka znajdowały się w tym okresie w trudnej sytuacji finansowej. Książnica w 1923 r. została przeniesiona do lokalu przy al. Józefiny 8 i apelowała do czytelników o zwrot wypożyczonych książek, aby pozyskać środki finansowe urządzała imprezy dobroczynne, w 1925 r. otrzymała od miasta 500 zł subsydium. W 1926 r. doszło do rozpadu Towarzystwa Kursów Popularnych im. Adama Asnyka, dalsze istnienie biblioteki było poważnie zagrożone. Na szczęście w tym samym roku władze miasta podjęły decyzję o przejęciu księgozbioru, przeniesieniu go do ratusza i utworzeniu Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Adama Asnyka w Kaliszu. Wkrótce zorganizowano komisję biblioteczną i przeprowadzono akcję zwrotów i darów książek. W wyniku prac komisji już 1 lipca 1927 r. została otwarta czytelnia czasopism. Zaś biblioteka zainaugurowała swoją działalność 1 października tegoż roku. Jej czytelnikiem mógł zostać każdy mieszkaniec Kalisza. Miesięczna opłata za wypożyczenie jednej książki wynosiła 50 gr. W 1930 r. biblioteka liczyła już 7 tys. tomów, a władze miasta przeznaczały na zakup nowości rocznie 3 tys. zł. Biblioteka im. A. Asnyka w 1931 r. została przeniesiona na ul. Piekarską i nie posiadała wówczas czytelni. W tak złych warunkach lokalowych, bowiem mieściła się w jednym niewielkim pomieszczeniu, działała 7 lat. W 1938 r. książnica została ponownie przeniesiona do gmachu elektrowni przy al. Aleksandry Piłsudskiej 2 (obecna al. Wolności). Biblioteka czynna była dla czytelników od 10.00 do 13.00 i od 16.00 do 19.00. Pod koniec lat trzydziestych zakupiła liczący 7 tys. woluminów księgozbiór Alfonsa Parczewskiego, pieniądze na ten cele wyasygnowały władze miejskie Kalisza. Książnica działała do września 1939 r.
W czasie II wojny światowej zbiory Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Adama Asnyka w Kaliszu spotkał ten sam los, co księgozbiory innych kaliskich bibliotek. Zostały one wywiezione przez Niemców i przekazane na przemiał, większość książek wrzucono do kaliskiej fosy przy ulicy Kilińskiego. Uratowano tylko część księgozbioru.
Aneta Lipińska, członek zarządu Koła Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich oraz Adam Borowiak, dyrektor Miejskiej Biblioteki im. Adama Asnyka w Kaliszu przed jednym z dwóch w Polsce "Pomników Książki".
Po wojnie biblioteka wznowiła działalność w czerwcu 1945 r. Mieściła się w prywatnym budynku w alei Marszałka Stalina (obecnie aleja Wolności - koło poczty) w prowizorycznie zaadoptowanym lokalu. Książnica otrzymała nazwę Miejska Biblioteka Publiczna im. Adama Asnyka w Kaliszu, a jej księgozbiór liczył wówczas ok. 2 tys. woluminów. Od razu wznowiła działalność. Dzięki dużemu zaangażowaniu jej ówczesnej kierowniczce, Adaminie Dąbkowskiej, biblioteka od razu wypożyczała książki i czyniła starania, by odzyskać i pozyskać jak największą ilość pozycji od czytelników i darczyńców. Była też wspomagana finansowo przez władze miasta. W 1948 r. biblioteka przeniesiona została na al. Marszałka Stalina nr 20 (obecnie aleja Wolności), liczyła wówczas ok. 5 tys. tomów. 16 października 1948 r. otwarta została w lokalu biblioteki czytelnia czynna codziennie, również w niedziele i święta. W 1952 r. biblioteka została po raz kolejny przeniesiona, tym razem do innego lokalu przy al. Marszałka Stalina 27 i pełniła ona rolę Biblioteki Centralnej (obecnie mieści się tam filia nr 4). W 1959 r. poza Biblioteką Centralną istniały na terenie miasta dwie filie, cztery punkty biblioteczne i sześć bibliotek zakładowych, nad którymi sprawowano opiekę merytoryczną. Z wyjątkiem Centrali pozostałe placówki nie były w pełni samodzielne, działały, bowiem przy zakładach pracy, klubach osiedlowych i innych instytucjach. W 1961 r. biblioteka posiadała 5288 wol., 6 tys. czytelników i wypożyczała 120 500 książek rocznie. W czerwcu 1962 r. otwarto przy ulicy Górnośląskiej filię nr 1 – pierwszą samodzielną filię biblioteczną w Kaliszu, która była zorganizowana w sposób nowoczesny, bowiem korzystający z biblioteki czytelnicy mieli wolny dostęp do półek i możliwość korzystania z czytelni czasopism. Rok później przy filii nr 1 uruchomiono też oddział dla dzieci. W 1966 r. na emeryturę odeszła Adamina Dąbkowska, która kierowała Miejską Biblioteką Publiczną im. A. Asnyka ponad 20 lat. Następnie kierownikiem biblioteki została Elżbieta Łuszczykiewicz. W 1969 r. kierownictwo biblioteki wraz z administracją zostało przeniesione na ul. Łazienną 4 (obecnie 6). Placówka przy al. Wolności 27 w dalszym ciągu pełniła rolę Biblioteki Centralnej.
Na przełomie lat sześćdziesiątych i w pierwszej połowie siedemdziesiątych biblioteka rozrastała się bardzo dynamicznie. W 1970 r. liczyła 109 922 wol., 9 872 czytelników i wypożyczała 204 467 książek rocznie. W 1972 r. dyrektorem książnicy został Ryszard Bieniecki. W 1973 r. utworzono Powiatową i Miejską Bibliotekę Publiczną im. Adama Asnyka, która powstała w wyniku połączenia istniejącej od 1946 r. Powiatowej Biblioteki Publicznej (mającej swoją siedzibę w Kaliszu na placu Św. Józefa 5) i Miejskiej Biblioteki Publicznej im. A. Asnyka w Kaliszu z siedzibą na ulicy Łaziennej. Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. A. Asnyka mieściła się w Kaliszu przy ul. Łaziennej 6. Sieć biblioteczną tworzyły wówczas: Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. A. Asnyka w Kaliszu, 2 biblioteki miejsko – gminne (Błaszki i Stawiszyn), 11 bibliotek gminnych oraz 28 filii i 212 punktów bibliotecznych. Pod koniec grudnia 1973 r. zbiory PiMBP im. A. Asnyka liczyły 109 358 wol., z biblioteki korzystało 34 402 czytelników, którzy dokonali 639 997 wypożyczeń.
Wypożyczalnia w Bibliotece Głównej przy ulicy Legionów 66
Po wprowadzeniu
nowego podziału administracyjnego Polski w 1975 r. utworzono Wojewódzką
Bibliotekę Publiczną im. A. Asnyka w Kaliszu. W jej skład wchodziła
Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Kaliszu,
8 miejskich bibliotek
publicznych, 11 bibliotek publicznych miasta i gminy oraz 43 gminne
biblioteki publiczne. Tak, więc sieć bibliotek województwa kaliskiego
liczyła 63 placówki oraz 121 filii i 738 punktów bibliotecznych. Łącznie pod
koniec 1975 r. we wszystkich placówkach bibliotecznych WBP im. A. Asnyka
znajdowało się 1 430 941 wol. Z księgozbioru tego skorzystało 148 772
czytelników, którzy wypożyczyli w ciągu 1975 roku
3 000 719 książek.
W 1983 r. dyrektorem biblioteki został Jerzy Bielawski. W 1986 r. zakończyły się, trwające od 1982 r., prace remontowo-adaptacyjne przy ul. Mariana Buczka 67 (obecnie Legionów), gdzie utworzono Bibliotekę Główną. Adaptacja budynku i wyposażenie kosztowały 24 mln zł. W 1986 r. zmieniono nazwę biblioteki. Z Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. A. Asnyka na Wojewódzką i Miejską Bibliotekę Publiczną im. A. Asnyka w Kaliszu.
W 1992 r. dyrektorem biblioteki mianowana została Janina Patysiak. W 1998 r. w wyniku kolejnego podziału administracyjnego Polski zlikwidowana została Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. Adama Asnyka, a w jej miejsce utworzono Miejską Bibliotekę Publiczną im. Adama Asnyka, zaś bibliotekę powiatową przeniesiono do Opatówka i utworzono na bazie tamtejszej Gminnej Biblioteki Publicznej im. Braci Gillerów. Kierownikiem Powiatowej Biblioteki Publicznej została Jadwiga Miluśka.
Po odejściu na emeryturę w 2002 roku J. Patysiak funkcję p.o. dyrektora sprawowała przez jedenaście miesięcy Krystyna Król. W maju 2003 r. dyrektorem Miejskiej Biblioteki Publicznej im. A. Asnyka został Adam Borowiak.
Filia nr 7 na Majkowie mieści się w zabytkowym dworku
W roku 2005 Miejska Biblioteka Publiczna im. Adama Asnyka w Kaliszu posiadała Bibliotekę Główną, 9 filii bibliotecznych (w tym 3 oddziały dla dzieci), 309 924 wol., 15 296 czytelników i dokonała 301 692 wypożyczeń.
Dr Grażyna Schlender
