Filia nr 1 przy ul. Górnośląskiej 29

Monumenty świadectwem historii Kalisza

Podopieczni świetlicy Szkoły Podstawowej nr 17 w Kaliszu, podczas październikowej wędrówki, poznali ważne wydarzenia historii miasta, które utrwalone są w pomnikach usytuowanych niedaleko szkoły. Była to kolejna propozycja edukacji regionalnej zrealizowana  przez bibliotekarkę i jednocześnie przewodnika turystycznego.

Trasa wycieczki, zorganizowanej 10 października 2006 r., wiodła ulicami: H. Sawickiej, Podmiejską,  Al. Wojska Polskiego, Serbinowską, Widok. Na dawnym wzgórzu wiatracznym zatrzymaliśmy się przed monumentem, który wyrazem plastycznym wyraża tragizm miasta i jego mieszkańców z początku I wojny światowej. Właśnie z tego miejsca żołdacy pruscy zbombardowali Kalisz zanim na dobre rozpoczęły się działania wojenne. Bliskość granicy państwowej (w niedalekim Szczypiornie przebiegała prusko-rosyjska granica państwowa) i znajomość ukształtowania terenu ułatwiły napastnikom w 1914 r. bombardowanie bezbronnego miasta i eskalację ludności.

Z pomnika odsłoniętego w 70-rocznicę zburzenia Kalisza, dzieci odczytały  treść napisu. I bez trudu wskazały elementy  kompozycji płaskorzeźby – fragment herbu Kalisza, sylwetki osób w obronnym geście i lęk na ich twarzach. Pokrótce dowiedziały się  jakie zło przyniosła za sobą I wojna  światowa – zniszczenia budynków użyteczności publicznej, m.in. ratusza i teatru, kamienic, kościoła na Rogatce, jak również ofiary ludzkie. A także i to, że w znacznej mierze śródmieście współczesnego Kalisza to efekt odbudowy po I wojnie . Uczniowie złożyli hołd ofiarom wojennym poprzez zapalenie symbolicznych zniczy i złożenie ich przy pomniku. Spacer wzdłuż Alei Wojska Polskiego uświadomił turystom topografię terenu, bowiem na wysokości Ronda Westerplatte mogli oni podziwiać panoramę zabytkowej części Kalisza. Z łatwością przyporządkowali ceglane wieże katedrze i bazylice mniejszej, obiektom pamiętającym czasy powstawania XIII- wiecznego miasta lokacyjnego.

Inny monument ,odsłonięty w 2005 r. i ustawiony przed gmachem IV Liceum Ogólnokształcącego im. Ignacego Jana Paderewskiego to symbol żywych wśród mieszkańców miasta idei Legionów i osoby Józefa Piłsudskiego. Orzeł w kopulastej koronie z literą „L” na tarczy ryngrafu, widoczny nad cokołem pomnika , ożywił  zainteresowanie uczniów.

A wskazanie, że żołnierze J. Piłsudskiego posługiwali się tak wyglądającym symbolem pomogło uczniom zrozumieć celowość istnienia tego pomnika w naszym mieście. Związki  Marszałka i jego żołnierzy z Kaliszem  uwypukliło wyjaśnienie, że odwiedzał Kalisz trzykrotnie i pozostały po tych wydarzeniach  pamiątki. Natomiast informacja o tym, że niedaleko miejsca, w którym się zatrzymaliśmy, było mauzoleum - czyli kwatera wojskowa na nieistniejącym, wielowyznaniowym cmentarzu, i stał tam pomnik Legionistów, który w 1927 r. przeniesiono do Szczypiorna , ożywiło słuchaczy. Wcześniej, bo w 1917 r. w Szczypiornie internowani byli żołnierze  J. Piłsudskiego, gdzie narodziła się ich legenda. Ów monument zaprezentowano w postaci planszy. Również portrety J. Piłsudskiego i Ignacego Jana Paderewskiego uczniowie poznali z dużych fotografii. Przybliżenie  postaci światowej sławy muzyka i jego dokonań jako polityka - nieprzypadkowo wybranego na patrona IV LO - podkreśliło znaczenie historyczne terenu poznawanego podczas wycieczki. Uczniowie, tradycyjnie już, zapalili znicze pod Pomnikiem J. Piłsudskiego i Jego żołnierzy.

Zakończenie wycieczki  odbyło się przy ul. A. Mickiewicza.  Stąd prowadziła główna aleja cmentarna do dawnego mauzoleum, po której pozostał szpaler okazałych drzew.

Turyści , po przypomnieniu daty zburzenia Kalisza, nazwisk znanych polityków polskich z okresu międzywojennego i wyrażeń : legionista, dowódca, naczelnik państwa, internowanie, otrzymali pamiątkowe karteczki z wizerunkiem  pomnika usytuowanego przy ul. Podmiejskiej w Kaliszu.

Plan  wędrówki i przygotowanie materiałów ilustracyjnych opracowała Bożena Kryst, kierownik Filii nr 1 Miejskiej Biblioteki Publicznej w Kaliszu.

Bożena Kryst