Sprawozdanie

z wyjazdu szkoleniowego, zorganizowanego przez Wojewódzką Bibliotekę Publiczną i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu do bibliotek w województwie dolnośląskim oraz w Czechach.
21-23 września 2005 r.

Zgodnie z  programem, 21 września odwiedziliśmy Mediatekę we Wrocławiu. Ta medialna biblioteka, jak sama nazwa wskazuje, gromadzi wszystkie rodzaje mediów – książki, kasety, płyty, kompakty muzyczne, gry komputerowe, filmy VHS, DVD oraz prasę.

Mediateka mieści się w starym, historycznym budynku znajdującym się niemal w samym centrum wrocławskiej starówki, w zaadaptowanym i współcześnie zaaranżowanym budynku dawnej słodowni. Ta nowoczesna biblioteka oddana została do użytku w 2004 roku dzięki dotacji z Fundacji Bertelsmanna i przeznaczona jest głównie dla ludzi młodych, biegle posługujących się nowoczesnymi środkami komunikacji.

Ciekawe jest rozwiązanie architektoniczne i wystrój wnętrza. Na pojedynczej, ogromnej powierzchni (bez ścian działowych) przebiega „taśma mediów”. Przy ścianach, na niskich regałach  (badania psychologów pokazały, że wysokie regały przytłaczają i deprymują czytelników) znajdują się dostępne bez pośrednictwa bibliotekarza książki. W skład „taśmy mediów” wchodzi dwanaście stanowisk komputerowych z dostępem do Internetu, komputery udostępniające katalog, wyposażone w słuchawki stanowiska do oglądania filmów, odsłuchiwania płyt itd.

Wewnątrz głównej sali wyodrębniona jest także dość duża cafe-czytelnia a także miejsca do pracy indywidualnej.

Mediateka zatrudnia na stałych etatach 11 osób, zawsze też pracują tam wolontariusze z innych krajów. Obecnie jest to młoda, sympatyczna Hiszpanka.

Dzienne odwiedza tą niezwykłą bibliotekę od 800 do 1000 czytelników.  Fundacja Bertelsmanna wspiera zakup zbiorów kwotą 50 tys. złotych rocznie.

Dostęp do zasobów biblioteki możliwy jest na dwóch poziomach, tylko książki i czasopisma za dziesięć złotych rocznie oraz dodatkowo multimedia za czterdzieści złotych rocznie. Wydaje się to dosyć dużo, ale od stałego bywalca dowiedzieliśmy się, że jest to opłacalne. Za wypożyczanie kilku filmów w tradycyjnej wypożyczalni zapłaciłby  tyle samo co za roczne darmowe wypożyczanie w Mediatece, a dodatkowo ma darmowy dostęp do Internetu, gier komputerowych i encyklopedii.

Dużym ułatwieniem dla czytelników jest zainstalowany w budynku „trezor”, urządzenie umożliwiające zwrot książek i mediów o każdej porze dnia i nocy, również podczas świąt i dni wolnych od pracy. Cieszy się dużym zainteresowaniem, dziennie (a właściwie nocnie) wyjmowanych jest z „trezora” pięć koszy bibliotecznych zbiorów. Sami byliśmy świadkami, jak około godz. 23 para młodych ludzi, wyglądających na studentów, wrzuciła do „trezora” kilka książek.

Mediateka oprócz swej podstawowej działalności prowadzi także punkt doradztwa zawodowego, a w jego ramach darmowe warsztaty adresowane do uczniów i studentów.

Następnego dnia po kilkugodzinnej podróży dotarliśmy do największej czeskiej biblioteki publicznej.  Jest nią znajdująca się w Brnie na Morawach Knihowna Jiriho Mahena.

Biblioteka ta od 1950 roku mieści się w zabytkowym, barokowym pałacu w historycznym centrum Brna. W latach 1998 – 2001 budynek poddany został generalnej rekonstrukcji i modernizacji. Powierzchnia użytkowa biblioteki wynosi 3480 m². Zgromadzone jest w niej 800 tys. woluminów, a co roku przybywa ok. 25-30 tys. wol. i 270 tytułów czasopism. Wyposażenie biblioteki i jej wystrój doskonale wkomponowano w zabytkowe wnętrze. Wewnętrzny dziedziniec budynku przykryto szklanym dachem, a dla ułatwienia korzystania z biblioteki osobom niepełnosprawnym zamontowano tu wygodną windę.

Wspaniale wyposażony jest oddział dla dzieci. Na jednej dużej powierzchni umieszczony wypożyczalnię książek ze stanowiskami komputerowymi dla czytelników, kącik dla maluchów, kącik czytelniany i miejsca do zajęć z czytelnikami. Wnętrza zaaranżowano w ten sposób, by stworzyć w małych czytelnikach poczucie bezpieczeństwa.

Tego samego dnia podziwialiśmy położoną w Morawskim Krasie kilkanaście kilometrów od Brna, malowniczą jaskinię Macochy. Odkryta w roku 1910, „zmęczona” wieloletnią eksploatacją,  mimo różnych atrakcji jak pływanie łodziami po podziemnej rzece czy przejażdżce kolejką gondolową nijak się ma do naszej jaskini „Raj” czy „Niedźwiedziej”.

Kolejny, trzeci i ostatni dzień szkolenia spędziliśmy odwiedzając dwie biblioteki. Pierwszą była Biblioteka Publiczna w Nachodzie, 22 tys. czeskim mieście położonym tuż przy granicy z Polską. Pełna nazwa biblioteki to Mestska Knichovna v Nachodzie. Pełni ona funkcję biblioteki miejskiej i regionalnej. Po bibliotece oprowadzała nas bardzo miła i kompetentna pani dyrektor. Byliśmy bardzo wdzięczni za  zaangażowanie zawodowej tłumaczki, gdyż język czeski był dla nas zupełnie niezrozumiały.

Parter zabytkowego, pięknie odremontowanego budynku, położonego blisko centrum miasteczka, zajmuje biblioteka dla dorosłych a na pierwszym piętrze ulokowano oddział dla dzieci.

W bibliotece zgromadzonych jest ogółem 200 tys. woluminów. Finansowanie biblioteki pochodzi generalnie od zarządu miasta, ale duże dotacje na utrzymanie i rozwój księgozbioru przeznacza ministerstwo kultury.

Oddział dla dzieci zorganizowany jest wzorowo. Podobnie jak w Brnie na jednej powierzchni mieści się wypożyczalnia, miejsca do pracy i czytania oraz stanowiska komputerowe z dostępem do Internetu. Wyposażenie i wystrój jest nowoczesne a jednocześnie sprawia wrażenie bardzo przytulnego.

Otwarcie biblioteki po remoncie i modernizacji zaszczycił swoją obecnością prezydent Czech Wacław Klaus. Może biblioteki w Czechach dlatego są tak zadbane i bogate, gdyż troszczy się o nie prezydent kraju, podczas gdy nasi prezydenci „zaszczycają” swoją obecnością poligony, jak poprzedni, lub areny sportowe, jak obecny?

Ostatnim punktem wyjazdowego szkolenia była Legnica. Jako pierwszą odwiedziliśmy siedzibę główną Legnickiej Biblioteki Publicznej. Zapoznaliśmy się ze schematem organizacyjnym. Biblioteka składa się z Czytelni Naukowej, Wypożyczalni dla Dorosłych, jedenastu filii ogólnych i dwóch filii Dziecięco-Młodzieżowych, filii Zbiorów Muzycznych i Specjalnych oraz Ekobiblioteki. Wśród bogatych zbiorów z różnych dziedzin wiedzy znajdują się dokumenty życia społecznego miasta i regionu gromadzonego przez dział Informacyjno-Bibliograficzny i Regionalny. W swych skomputeryzowanych placówkach oferuje czytelnikom dostęp do Internetu a także udostępnia na miejscu wydawnictwa multimedialne oraz elektroniczne bazy danych.

Po krótkim zapoznaniu się ze strukturą biblioteki pojechaliśmy do Filii Dziecięco-Młodzieżowej nr 2 znajdującej się na nowym osiedlu.  Potocznie nazywana „Biblioteką z Jeżem” prowadzi wszechstronną działalność edukacyjną dla dzieci i młodzieży. Kierowniczka filii przedstawiła nam przy pomocy multimedialnego rzutnika ciekawą prezentację form pracy z czytelnikami. Tam również zapoznaliśmy się z działalnością Ekobiblioteki działającej pod patronatem Wydziały Ochrony Środowiska Urzędu Miasta. Biblioteka ta zbiera dostępne  informacje o przyrodzie,  walorach turystycznych, ochronie środowiska w regionie legnickim oraz medycynie naturalnej.

Wizyta w Legnicy zakończyła krótkie, intensywne i wyczerpujące szkolenie. Dzięki niemu poznaliśmy  metody pracy znakomicie zarządzanych i zorganizowanych bibliotek. Mamy nadzieję, że przeniesiemy i wdrożymy u nas niektóre pomysły.

Ewa Bencka, Krzysztof Płociński