Biblioteka Główna, ul. Legionów 66

Spotkanie z Arkadiuszem Pacholskim, promocja jego najnowszej książki „Niemra”

25 listopada 2011

Arkadiusz Pacholski - kaliski pisarz i historyk, absolwent tutejszego Liceum im. Adama Asnyka oraz Uniwersytetu Wrocławskiego. Jego twórczość jest znana nie tylko kaliszanom. Publikował także w paryskiej „Kulturze”, „Literaturze”, „Twórczości”, „Arkuszu”, „Akancie”, „Kwartalniku Literackim”, „Gazecie Wyborczej” i „Rzeczpospolitej”. Wyróżniony przez Fundację Kultury, laureat nagród Fundacji Turzańskich z Toronto i Fundacji Kościelskich oraz Medalu Młodej Sztuki „Głosu Wielkopolskiego”.

Jego Salony Literackie, do których zaprasza znane osoby ze świata literatury, goszczą w Bibliotece Głównej. Tym razem jednak, jako autor książki, to on sam był bohaterem spotkania poprowadzonego przez prof. UAM dr. hab. Piotra Łuszczykiewicza. Okazją była promocja najnowszej powieści „Niemra”.

Pierwsza część spotkania należała do aktorki kaliskiego Teatru im. Wojciecha Bogusławskiego, Izabeli Beń, która przeczytała fragment powieści.

Druga część to dyskusja Arkadiusza Pacholskiego i Piotra Łuszczykiewicza. Moderator spotkania przyznał, że zna pisarza jeszcze z czasów szkolnych i ponad 30 lat obserwuje jego twórczość literacką. Zauważył, że „Niemra” jest napisana innym językiem, niż dotychczasowe dzieła. Określił to mianem powtórnych „pisarskich narodzin”.

Akcja „Niemry” rozgrywa się w kaliskich realiach II wojny światowej. Ze strony Piotra Łuszczykiewicza padło pytanie, dlaczego autor wybrał akurat ten trudny okres historii. Arkadiusz Pacholski przyznał, że brał pod uwagę możliwość osadzenia akcji np. przed I wojną, ale doszedł do wniosku, że nie potrafiłby pisać o czasach, których nie zna nawet z opowieści. Przyznał jednak, że są autorzy, którzy podejmują się takiego zadania. Nie zdecydował się również na lata 80. XX wieku, gdyż to pociągnęłoby za sobą konieczność poznawania specyfiki pracy służb specjalnych. To zagadnienie jest mu obce, a wręcz niemiłe.

Autor opowiedział o pewnych szczegółach dotyczących procesu powstawania dzieła, takich jak pozyskiwanie źródeł o Kaliszu z czasów wojny. Efekt jego pracy to osadzenie akcji w mieście, którego opisany obraz jest bardzo zbliżony do rzeczywistego, włącznie z szyldami większości sklepów. Wprowadzone zostały autentyczne nazwiska osób, w tym komendanta kaliskiego Gestapo i rozstrzelanych, ale już główne postacie powieści są fikcyjne. Poruszony został również wątek pojawiających się w książce języków obcych, których obecność jest świadectwem wielokulturowości Kalisza.

Arkadiusz Pacholski uznał, że „Niemra” nie jest typowym kryminałem, w którym czytelnik ma możliwość obserwowania śledztwa mającego wykazać, kto dokonał zabójstwa. Ponadto stwierdził, iż jest to bardziej powieść obyczajowa niż historyczna, ponieważ II wojna światowa to dosyć bliski czas, wciąż obecny w rozmowach wśród Polaków.

Trzecia część spotkania należała do publiczności, która miała wiele pytań i refleksji. Krzysztof Martyna, na podstawie usłyszanego fragmentu, odkrył w „Niemrze” liczne aforyzmy. Stanisława Łasman, autorka „Wojennych losów nastolatki”, podarowała Arkadiuszowi Pacholskiemu egzemplarz swojej książki wraz z dedykacją. Dr Anna Szurczak doceniła wiedzę historyczną autora, choć on sam nie krył, że unikał pewnych zagadnień, co do których nie miał pewności.

Poruszona została kwestia tytułu książki. Autor przyznał, że pierwotnie planował wersję „Falszdojczka” (niem. falsch deutsche), wymyślony przez siebie neologizm oznaczający Polkę, która podpisała volkslistę wyłącznie dla uniknięcia represji. Wydawca stwierdził, że jest to zbyt trudny wyraz. „Niemra” to jednoznacznie pogardliwe określenie Niemki. Słowo to, jak zaznaczył autor, pojawia się w treści, więc nie musiał daleko szukać.

Inne kwestie poruszane przez publiczność to utożsamianie lub nieutożsamianie się pisarza z poglądami bohaterów oraz język powieści. Arkadiusz Pacholski nie krył, że nie zawsze zgadza się z tym, co mówią jego postacie literackie. W kwestii języka unikał wyrazów, które z pewnością weszły do słownika po wojnie, ale jednocześnie nie chciał zbytnio archaizować słownictwa.

Kolejne pytanie dotyczyło kwestii jak długo powstawała „Niemra”. Autor pisał książkę cztery lata, ale z licznymi przerwami. Chciałby, aby stworzenie następnego dzieła zajęło mniej czasu.

Na zakończenie Arkadiusz Pacholski przybliżył czytelnikom zarys kolejnej swojej książki, której punkt wyjścia stanowić ma historia opowiedziana przez sąsiadów, potomków volksdeutschy. Główną bohaterką również będzie kobieta. Autor twierdzi, że pisząc o mężczyźnie ma tendencję do upodabniania go do siebie.

Wszystkie przywiezione na ten wieczór egzemplarze „Niemry” zostały sprzedane, a autor po spotkaniu wpisywał dedykacje. Obiecał także, że osoby, które chcą jeszcze nabyć książkę, mogą to uczynić w Księgarni Staromiejskiej w Kaliszu.

Warto dodać, że jest również możliwość wypożyczenia jej w naszej Bibliotece.

Tekst, fot.: Marcin Galant
Kliknij na zdjęcie aby powiększyć obraz...