Filia nr 2, ul. Serbinowska 25

„Człowiek zawsze może wstąpić na lepszą drogę – póki żyje”

Henryk Sienkiewicz – laureat Nagrody Nobla 1905 r. –
165. rocznica urodzin pisarza - wystawa

10 maja - 3 czerwca 2011

W maju przypada 165. rocznica urodzin Henryka Sienkiewicza. Celem wystawki i gazetki jest przybliżenie młodszym czytelnikom postaci oraz twórczości pisarza. Na wystawce zamieszczono książki, krótkie informacje o życiu i twórczości pisarza, cytaty, oraz reprodukcje fotografii:

- Pisarz z dziećmi ok. 1896 r.

- Maria Babska (późniejsza trzecia żona pisarza)

- Warszawa – krypta katedry św. Jana, gdzie złożono prochy Henryka Sienkiewicza

Wola Okrzejska – Muzeum Henryka Sienkiewicza

- Oficyna dworska w Woli Okrzejskiej, w której urodził się pisarz (od 1965 r. Muzeum)

- XIX-wieczna szafa dworska, a w niej stare wydania powieści pisarza

- Grafiki K. Szweynowskiego do opowiadania „Obrazek leśny”, oraz rzeźby pokonkursowe

- Tradycje rodzinne H. Sienkiewicza - Stała wystawa

- Salonik – meble biedermajerowskie (na komodzie rokokowa lampka oraz zdjęcie pisarza)

- Sala z kominkiem (na gobelinie małopolskim portret pierwszej żony, na kominku statuetka Janko Muzykant z 1822 r.)

- Wystawa promująca twórczość filmową („Quo Vadis” – rekwizyty, m.in. tron Nerona, po lewej stronie strój Poppei, po prawej Ligii)

- Park nocą – Wola Okrzejska

- Park – Wola Okrzejska

- Popiersie pisarza z alabastru na 25-lecie pracy twórczej

- Kopiec usypany w darze pisarzowi w Woli Okrzejskiej

- Oblęgorek – pałacyk Dar Narodu Polskiego dla Henryka Sienkiewicza

Na gazetce znajdującej się przed wejściem do biblioteki zamieszczono kalendarium życia i twórczości Henryka Sienkiewicza, reprodukcje fotografii, między innymi:

- Dworek w Woli Okrzejskiej w którym urodził się pisarz

- Dzieci Sienkiewicza: Jadwiga i Henryk Józef

- Pałacyk w Oblęgorku

- Na ganku w Oblęgorku (siostra Helena, pisarz, żona Maria z Babskich, oraz dzieci)

- Maria Szetkiewiczówna (późniejsza żona pisarza)

- Sienkiewicz w Afryce (1891)

Oblęgorek – Pałacyk Henryka Sienkiewicza – Muzeum

- Gabinet pisarza – biurko dębowe (fotografie rodziców pisarza: Stefanii z Cieciszowskich Sienkiewiczowej i Józefa Sienkiewicza)

- Gabinet pisarza – biurko mahoniowe (zegar alabastrowy z dedykacją, trzy kule, małe działko zwane wiwatówką dworską)

- Jadalnia

- Sypialnia

- Aleja parkowa

Henryk Sienkiewicz

Urodził się 5 maja 1846 roku w Woli Okrzejskiej na Podlasiu. Pochodził ze zubożałej rodziny ziemiańskiej, a przez matkę spokrewniony był z największymi rodami szlacheckimi. W domu pielęgnowano tradycje patriotyczne i kult rycerskiej przeszłości przodków. Przyszły pisarz pobierał nauki w Warszawie, najpierw w Gimnazjum Realnym, później w Szkole Głównej. Po roku studiów medycznych przeniósł się na wydział filologiczno-historyczny. W tym czasie zadebiutował jako dziennikarz, drukując felietony w prasie warszawskiej pod pseudonimem Litwos.

W 1872 roku Sienkiewicz ogłosił drukiem swą pierwszą powieść Na marne, w której krytycy dostrzegli rodzący się talent literacki. Opublikował też Humoreski z teki Worszyłły. Przede wszystkim był jednak dziennikarzem i utrzymywał się z wykonywania tego zawodu. Kupił do spółki z kolegami pismo Niwa, gdzie prowadził dział literacki i opublikował w nim trzy swoje nowele: Stary sługa, Hania i Selim Mirza. Ta ostania została wydrukowana w 1876 r., kiedy przebywał w Ameryce Północnej. Sienkiewicz wyjechał tam wraz z grupą przyjaciół, wśród których była Helena Modrzejewska – najwybitniejsza aktorka polska XIX w. Plonem tej podróży były Listy z podróży do Ameryki drukowane w Gazecie Polskiej i dwie nowele: Latarnik i Wspomnienia z Maripozy. Wielkie wrażenie wywarły na pisarzu ogromne przestrzenie „Nowego Świata”, twardzi, odważni ludzie i los Indian rugowanych przez białych osadników z ich ziem. W noweli Sachem – historii jedynego ocalałego z rzezi indiańskiego dziecka, syna wodza Czarnych Węży – pisarz dostrzegł podobieństwo losów zniewolonych narodów: Indian i Polaków.

W 1879 roku wrócił do kraju, zamieszkał w Warszawie i utrzymywał się z pracy dziennikarskiej. Ożenił się z Marią Szetkiewiczówną, związek ten łączyła wielka miłość. Po czterech latach małżeństwa Maria zmarła, pozostawiła dwójkę małych dzieci. Sienkiewicz ożenił się po raz drugi z Marią Romanowiczówną, ale ten związek nie przetrwał nawet kilku miesięcy.

W latach 1883 – 1888 pisarz pracował nad Trylogią. Ogniem i mieczem zostało bardzo gorąco przyjęte przez czytelników. Publikacja fragmentów była powodem ogólnonarodowej dyskusji na temat literatury i historii. Następne części Potop i Pan Wołodyjowski nie wywołały już takich gwałtownych reakcji.

Sienkiewicz dużo podróżował. Wkrótce po śmierci pierwszej żony, gdy tylko załatwił sprawy rodzinne, wyjechał do Konstantynopola, Aten i południowych Włoch. W następnym roku udał się do Hiszpanii. W 1890 roku odbył długą i niebezpieczną wyprawę do Afryki. Słał stamtąd korespondencje do gazet krajowych. Wiele lat później wrócił wspomnieniami do tej podróży podczas pisania powieści dla młodzieży W pustyni i w puszczy.

Po powrocie do kraju opublikował dwie powieści współczesne: Bez dogmatu i Rodzina Połanieckich, ta ostatnia stała się przedmiotem ostrej krytyki. Autorowi zarzucono opowiadanie się po stronie sytych i możnych, konserwatyzm społeczny i obyczajowy.

Do tematyki historycznej pisarz wrócił w powieściach: Quo vadis i Krzyżacy.

W 1905 roku Henryk Sienkiewicz otrzymał Literacką Nagrodę Nobla za powieść Quo vadis. Był to ogromny sukces pisarza i kultury polskiej. Państwa polskiego od ponad stu lat nie było na mapie Europy, a Nagroda przypomniała o istnieniu narodu polskiego, który tak samo jak francuski czy niemiecki sięgał swymi korzeniami pierwszych wieków chrześcijaństwa i do Europy w sensie kulturowym należał.

Temat powieści: prześladowanie pierwszych chrześcijan za czasów Nerona, plastyczny obraz ówczesnego Rzymu, oraz wymowa książki zapewniły pisarzowi międzynarodową sławę. Quo vadis przetłumaczono na 40 języków, doczekało się licznych adaptacji filmowych, zarówno filmów długometrażowych jak i seriali telewizyjnych. To jedna z tych książek, dzięki którym jesteśmy w Europie.

W kraju artysta cieszył się wielkim szacunkiem. Dla wielu Polaków był pisarzem kultowym. W dowód miłości i uznania otrzymał w darze od społeczeństwa majątek ziemski – Oblęgorek, położony w województwie kieleckim. Dzisiaj mieści się tam muzeum pisarza.

W 1914 roku wybuchła wojna światowa. Sienkiewicz wyjechał do Szwajcarii, gdzie zajął się organizowaniem pomocy humanitarnej dla Polaków. Działał w Generalnym Komitecie Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce. Współpracował z Ignacym Paderewskim.

Zmarł 15 listopada 1916 roku w Vevey. Jego prochy osiem lat później sprowadzono do Warszawy, a dzień ich złożenia w krypcie katedry św. Jana stał się świętem narodowym.

Cytaty

Miłość jest mgłą, która wytwarza się w głowie. Jeśli owa mgła opada na dół – na serce – następuje pogoda życia; jeśli pozostaje w głowie – pada deszcz łez.

— Henryk Sienkiewicz

Muzyka jest jak morze – widzisz brzeg, na którym stoisz, lecz drugiego dojrzeć niepodobna.

— Henryk Sienkiewicz, „Quo vadis”

Miłość jest jak nasionko leśne, z wiatrem szybko leci, ale gdy drzewem w sercu wyrośnie, to tylko chyba razem z sercem wyrwać je można.

— Henryk Sienkiewicz, „Potop”

Niechęć, podobnie jak miłość, potrzebuje mieć bliską osobę, przeciwko której się zwraca.

— Henryk Sienkiewicz

Co do mnie zauważyłem jedną rzecz, że gdy się jest między szalonymi, staje się także szalonym, a co więcej, znajduje się pewien urok w szaleństwach.

— Henryk Sienkiewicz, „Quo vadis”

Żyłem jak chciałem i umrę jak mi się podoba.

— Henryk Sienkiewicz, „Quo Vadis”

Tekst opracowała Małgorzata Matczak
Fot.: Marcin Galant

Kliknij na zdjęcie aby powiększyć obraz...