Filia nr 2, ul. Serbinowska 25
Wystawa „Eliza Orzeszkowa - 100. rocznica śmierci”
17 - 31 maja 2010
Szczęście wywyższa, szczęście
poniża,
wszystko na świecie czasowe
i przemijające...
Każda rzecz by woda przepływa, by liść na
drzewie żółknie i gnije.
— Eliza Orzeszkowa Nad Niemnem
Celem
wystawki jest przybliżenie postaci polskiej powieściopisarki, nowelistki,
publicystki oraz jej twórczości w 100. rocznicę śmierci.
Na wystawce zamieszczono między innymi:
krótkie informacje biograficzne, książki znajdujące się w zbiorach naszej
placówki, reprodukcje fotografii oraz cytaty.
Eliza
Orzeszkowa
Urodziła się 06.07.1841 r. we dworze w
Miłkowszczyźnie około 40 kilometrów od Grodna i tu wychowywała się do 10. roku
życia.
W latach 1852-1857 uczyła się na pensji w
Warszawie, następnie wróciła do Grodna. W 1858 r. wyszła za mąż za Piotra
Orzeszkę i do 1863 r. mieszkała w majątku męża pod Kobryniem, gdzie prowadziła
działalność oświatową wśród ludu.
Brała udział w służbach pomocniczych powstania
styczniowego. Do Grodna wróciła w 1870 r. i mieszkała tam do śmierci.
W 1905 r. kandydowała wraz z Henrykiem
Sienkiewiczem i Lwem Tołstojem do nagrody Nobla (nagrodę otrzymał Sienkiewicz)
Zmarła 18.05.1910 r. i znalazła miejsce spoczynku
na grodzieńskim cmentarzu.
Twórczość
W swoim bogatym dorobku literackim poruszała
ważne problemy życia społecznego i narodowego w popowstaniowej Polsce.
Orzeszkowa była zwolenniczką pozytywizmu,
wyznawała idee pracy organicznej, pracy u podstaw, oświaty dla ludu. Literatura
powinna walczyć ze złem, o prawa kobiet, wychowywać i kształcić, pokazywać
bohaterów pozytywnych, oddanych pracy dla innych oraz wspólnego dobra.
W swoich powieściach i opowiadaniach pisała o
życiu warstw najuboższych, poniżanych mieszkańcach przedmieść, a także o
ludziach różnych stanów i zawodów: szlachcie, chłopach i inteligentach,
Polakach, Białorusinach, Żydach, ludziach szlachetnych i tych, których należało
potępić za lekkomyślność, brak uczuć społecznych i patriotycznych. Pod koniec
życia zwraca się ku problematyce religijnej, etycznej i psychologicznej.
Była popularna w kraju i za granicą (przekłady na
ponad 20 języków)
Wydała między innymi:
Pamiętnik
Wacławy (1871),
Pan Graba (1872),
Na dnie sumienia (1873),
Marta (1873)
Eli Makower (1875),
Meir Ezopowicz (1878), Widma (1881),
Niziny (1885),
Dziurdziowie (1885),
Nad Niemnem (1888),
Cham (1888), Bene nati (1891),
Dwa bieguny (1893),
Australczyk (1896),
Argonauci (1900), Ad astra (1904),
Gloria Victis (1910)
Pośmiertnie wydano:
Listy zebrane. T.1-9 w oprac. Edmunda Jankowskiego (1954-1981), Pisma krytycznoliterackie (1959), O sobie (pamiętnik) ze wstępem Juliana Krzyżanowskiego (1974).
Tekst opracowała Małgorzata Matczak
Fot.: Marcin Galant
Kliknij na zdjęcie aby powiększyć obraz...
