Filia nr 9, ul. Serbinowska 1A

Wystawa „Dla wszystkich starczy miejsca pod wielkim dachem nieba...” 24 lipca 1979 r. zmarł Edward Stachura

16 - 31 lipca 2009

Edward Stachura

MISSA PAGANA
Introit
(pieśń na wejście)

Chodź, człowieku, coś ci powiem
Chodźcie wszystkie stany
Kolorowi, biali, czarni
Chodźcie, zwłaszcza wy, ludkowie
Przez na oścież bramy

Dla wszystkich starczy miejsca
Pod wielkim dachem nieba

Rozsiądźcie się na drogach
Na łąkach, na rozłogach
Na polach, błoniach i wygonach
W blasku słońca w cieniu chmur

Rozsiądźcie się na niżu
Rozsiądźcie się na wyżu
Rozsiądźcie się na płaskowyżu
W blasku słońca w cieniu chmur

Dla wszystkich starczy miejsca
Pod wielkim dachem nieba
Na ziemi, którą ja i ty też
Zamieniliśmy w morze łez

„DLA WSZYSTKICH STARCZY MIEJSCA POD WIELKIM DACHEM NIEBA…”

Taki był wyraz afirmacji świata i człowieka w twórczości zmarłego samobójczą śmiercią 24 lipca 1979 roku EDWARDA STACHURY. Tę afirmację każdego wyrazu życia trudno było pogodzić poecie z nieustannym poczuciem obcości, egzystencjalnego lęku i ograniczeniami wolności wynikającymi z rozwoju cywilizacji. Powszechne braterstwo ludzi POD WIELKIM DACHEM NIEBA to znak rozpoznawczy, którym nacechowane są wszystkie utwory poetyckie, prozatorskie i piosenki poety, znane z wykonań przede wszystkim STAREGO DOBREGO MAŁŻEŃSTWA, JACKA RÓŻAŃSKIEGO, czy ANNY CHODAKOWSKIEJ.

Podobnym znakiem rozpoznawczym jest język Stachury ukształtowany w dużym stopniu poprzez życie i naukę we Francji, gdzie poeta urodził się w 1937 roku, w rodzinie polskich emigrantów. Po powrocie do Polski, w 1948 roku, pierwsze poematy opublikował w dwutygodniku KONTRASTY, w roku 1957. Motyw włóczęgi – dosłownej i metaforycznej („Wędrówką życie jest człowieka…”), obecny był ciągle w życiu i pisarstwie STEDA. Podróżował m.in. do Francji, Szwajcarii, Meksyku, Kanady, pisał o poszukujących tożsamości samotnikach skazanych na ciągłą wędrówkę – SIEKIEREZADA, CAŁA JASKRAWOŚĆ, SIĘ. Przez kilka miesięcy poprzedzających tragiczną, samobójczą śmierć Stachura pisał dziennik pt. POGODZIĆ SIĘ ZE ŚWIATEM, który daje wstrząsający obraz cierpienia i lęku egzystencjalnego powodującego to cierpienie, ale także zmagań poety z tym stanem i poczuciem.

Ekspozycja przygotowana z okazji 30. rocznicy śmierci EDWARDA STACHURY zawiera, przede wszystkim, najbardziej znane „dżinsowe” wydanie Jego utworów – pięciotomowe z roku 1982, wznawiane w 1984, odrębne wydania poezji, prozę FABULA RASA i SIĘ oraz teksty piosenek. Niezwykle interesującym wydawnictwem są LISTY DO DANUTY PAWŁOWSKIEJ wydane w 2007 roku. Prezentowany zbiór jest, jak dotąd, największym znanym pakietem listów Stachury do jednej osoby, ale też jest największym znanym pakietem rękopisów listów pisarza. Pomiędzy pierwszym listem, który został wysłany 2 stycznia 1976 roku, a ostatnim z 18 września 1978 roku, rozpościerają się 32 miesiące. W tym czasie Stachura wysłał 192 listy. Ich adresatka podjęła także próbę częściowego zrekonstruowania własnych listów, zniszczonych przez poetę, tworząc specyficzny dwugłos korespondencyjny, wprowadzający czytelnika w przestrzeń między piszącymi.