Powstanie wielkopolskie rozpoczęło się 27 grudnia 1918 r., swym zasięgiem ogarnęło prawie całą Wielkopolskę. Było uznawane jako jedyne w pełni zwycięskie powstanie narodowe, dzięki któremu mogła zostać ustalona zachodnia granica odrodzonej Polski. Na sukces powstania, które zakończyło się 16 lutego 1919 r. rozejmem zawartym w Trewirze, ogromny wpływ mieli kolejni głównodowodzący: Stanisław Taczak, Józef Dowbor – Muśnicki i cały korpus oficerski.

Ekspozycja obejmuje literaturę, czasopisma i dokumenty związane z historią powstania wielkopolskiego na terenie Wielkopolski. Zaprezentowano między innymi materiały dotyczące wspomnień z okresu powstania wielkopolskiego, historii 1. Batalionu Pogranicznego, symboliki i miejsc pamięci powstania.

Na szczególną uwagę zasługuje trzytomowe wydawnictwo Zygmunta Wieliczki, znajdujące się w zbiorach Biblioteki Głównej:

• Od Prosny po Rawicz: wspomnienia z powstania wielkopolskiego 1918-1919

• Wielkopolska a Prusy: w dobie powstania 1918- 1919

• Szkice i fragmenty z powstania wielkopolskiego 1918- 1919

Wśród znaczących powstańców wielkopolskich wymienionych w wystawie jest żołnierz 1. Batalionu Pogranicznego Jan Mertka – pierwszy poległy żołnierz powstania, który zginął pod Boczkowem (koło Szczypiorna) 27 grudnia 1918 r. śmiertelnie raniony strzałami z karabinu przez żołnierzy niemieckiego oddziału „ochrony granicy” (Grenzschutzu).

Wystawa prezentuje dzieje 1. Batalionu Pogranicznego, który stacjonował w Szczypiornie. Batalion został uformowany z ochotników zgłaszających się w odpowiedzi na apel kaliskiego Sztabu Wojskowego Ziemi Kaliskiej, na którego czele stał podporucznik Juliusz Ulrych. W szeregi organizującego się wojska polskiego zgłaszali się kaliszanie oraz ostrowianie przedzierający się przez kordon graniczny w Skalmierzycach. Z ochotników tych utworzony został 1. Batalion Pograniczny zwany Poznańskim, jego dowódcą był podporucznik Władysław Wawrzyniak. 13 grudnia 1918 r. na placu św. Józefa w Kaliszu, batalion złożył uroczystą przysięgę. Po wybuchu powstania wielkopolskiego batalion włączył się do walk powstańczych.

Ciekawostką wystawy jest oryginał Wielkopolskiego Krzyża Powstańczego, który został ustanowiony dekretem Rady Państwa 1 lutego 1957 r.

Wystawę można oglądać do końca stycznia 2009 roku.

Tekst, fot.: Renata Bieniecka

kliknij na zdjęcie, aby powiększyć obraz.