Biblioteki północnych Włoch
11-16 września 2007
(relacja Ewy Benckiej z wyjazdu szkoleniowego)
W dniach 11-16 września 2007 roku uczestniczyłam w wyjeździe szkoleniowym do bibliotek na terenie północnych Włoch, a ściślej w rejon Wenecji Euganejskiej, zorganizowanym przez Wojewódzką Bibliotekę Publiczną i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu. Do udziału zostali zaproszeni wielkopolscy bibliotekarze pracujący z dziećmi i młodzieżą .Celem tego wyjazdu było poznanie bibliotek, ich zbiorów oraz metod pracy z czytelnikiem w innym kraju Unii Europejskiej. Wyjazd pokazał nam przede wszystkim biblioteki stare, zabytkowe, posiadające liczne i bardzo cenne zbiory historyczne. Zwiedziliśmy trzy takie biblioteki: w Chioggi, Padwie i w Wenecji, a przy okazji poznaliśmy również piękne, zabytkowe miejsca związane ze sztuką i literaturą.
Pierwszą biblioteką na naszej trasie była Biblioteka Civica „Cristofora Sabbadino”, w malowniczej, liczącej ok. 50 tys. mieszkańców miejscowości Chioggia, położonej nad Morzem Adriatyckim, zbudowanej na Lagunie Weneckiej, zwanej również „Małą Wenecją”. Powstanie biblioteki datuje się na rok 1878. Jej pierwszy księgozbiór pochodził z daru od zakonnika Filippini i rozwijał się dzięki podarunkom innych mecenasów. Biblioteka kilkakrotnie zmieniła swoje miejsce. Budynek, w którym mieści się w chwili obecnej, to zabytkowy, zaadaptowany na potrzeby biblioteki klasztor. Jest to biblioteka miejska, obsługująca dorosłych i dzieci. Istnieją w niej następujące działy: wypożyczalnia dla dorosłych, czytelnia na 50 miejsc, czytelnia czasopism na 20 miejsc, dział dla dzieci (z wypożyczalnią i czytelnią razem) oraz dział kultury regionu Veneta (20 miejsc). Biblioteka posiada: 60 tysięcy woluminów, 200 tytułów czasopism, 237 rękopisów, 3 inkunabuły, 56 szesnastowiecznych książek oraz 4286 woluminów sprzed 1830 roku. Książnica jest całkowicie skomputeryzowana. Czytelnicy mogą jednorazowo wypożyczyć 1-2 książki na okres miesiąca. W wypożyczalni znajduje się po jednym egzemplarzu danego tytułu, pozostałe zgromadzone są w magazynach. Rejestruje się tu rocznie 13 tys. czytelników. Biblioteka jest finansowana przez samorząd i nie otrzymuje żadnych dotacji unijnych. Dział dla dzieci mieści się w jednym pomieszczeniu, stanowi ono wypożyczalnię i czytelnię z szesnastoma miejscami. Formy pracy z dziećmi są podobne do form w naszych bibliotekach. Istnieje również ścisłe współdziałanie z bibliotekami szkolnymi.
Jeszcze tego samego dnia pojechaliśmy do Werony, jednego z najpiękniejszych miast północnych Włoch, romantycznego miasta Romea i Julii. Zostało ono założone w V lub IV w. p.n.e. Tam zwiedzaliśmy wspaniałe zabytki: Arenę pochodzącą z I wieku, najlepiej zachowany (po Koloseum w Rzymie), rzymski amfiteatr; główny staromiejski plac „Piazza delle Erbe”, kiedyś stanowiący rzymskie forum, dziś miejsce handlu pamiątkami. Wokół placu podziwialiśmy ciekawe, zabytkowe budynki, a po środku pomnik Dantego, XVI-wieczny pręgierz, fontannę z 1386 roku oraz gotycką kamienną latarnię. Ogromną atrakcją Werony są domy Romea i Julii, fikcyjnych postaci z dramatu Szekspira. Rody Capulettich i Montecchich istniały naprawdę i domy te należały faktycznie do tych familii. Mieliśmy również okazję być na małym dziedzińcu domu Julii i spoglądać w górę na jej balkon. Z boku dziedzińca stoi także jej posąg z brązu. Werona to też liczne zabytkowe kościoły z różnych wieków od V do XVI, katedra z wieku XII, gotycki zamek z XIV wieku oraz pałace. Naszą wycieczkę po Weronie kończyliśmy przy gotyckich grobowcach członków rodu Scaligierich – arystokratycznego rodu sprawującego władzę w Weronie w latach 1260-1387.
Następnego dnia udaliśmy się do Padwy, intelektualnej stolicy regionu Veneta, miasta o szczytnej rzymskiej przeszłości. Słynie ona z jednego z najstarszych w Europie uniwersytetów, istniejącego od roku 1222. Związani byli z tym uniwersytetem m.in. Galileusz, Mikołaj Kopernik, Stefan Batory, Jan Kochanowski, Jan Zamoyski. Uniwersytet posiada 13 wydziałów, a studiuje tam 70 tys. studentów. Mieliśmy zaszczyt odwiedzić Bibliotekę Uniwersytecką, mieszczącą się na wydziale fizyki. Powstała w 1629 roku, a dwa lata później stworzono pierwszy jej regulamin. Biblioteka podlega Ministerstwu Dóbr Kultury i jest włączona w system bibliotek publicznych w Padwie. W systemie tym nie ma biblioteki centralnej. W jego skład wchodzi: 13 bibliotek lokalnych, 3 biblioteki kościelne, 9 bibliotek prywatnych. Posiadają one wspólny katalog centralny. Czytelnicy mogą korzystać ze wszystkich bibliotek tego systemu. Studenci i naukowcy Uniwersytetu mogą wypożyczać książki do domu, a pozostali tylko korzystać na miejscu. Usługi biblioteczne są bezpłatne, natomiast w systemie międzybibliotecznym, dla czytelników spoza regionu płatne. Bibliotekę skomputeryzowano po roku 1980, mimo to, według opinii pracowników naukowych placówki, system komputerowy jest jednak niedoskonały. W roku 1998 wprowadzono tę bibliotekę do systemu krajowego. Biblioteka Uniwersytecka w Padwie posiada egzemplarz obowiązkowy. Jak już wspomniałam wcześniej, studiowało tu wielu sławnych Polaków, o których mówi manuskrypt z 1630 r. Biblioteka Uniwersytecka w Padwie współpracuje z Uniwersytetem Jagiellońskim w Krakowie, co ma odbicie w wielu źródłach książkowych znajdujących się w zbiorach tej biblioteki.
Po zakończonej wizycie w bibliotece zwiedzaliśmy piękną Padwę. Najważniejszym punktem tej wycieczki była XIV-wieczna Bazylika św. Antoniego z grobem świętego. Jej piękno można przyrównać tylko do Bazyliki św. Marka w Wenecji. W jej wnętrzu znajduje się wiele cennych ołtarzy, rzeźb oraz malowideł wielkich artystów. Z ciekawostek tej bazyliki należy wspomnieć o polskiej kaplicy pod wezwaniem św. Stanisława, która powstała w roku 1593 z inicjatywy Mikołaja Ossolińskiego. Zwiedziliśmy również inne zabytkowe budynki Uniwersytetu, a także zabudowę Starego Miasta oraz jeden z największych placów we Włoszech z licznymi okalającymi go posągami.
Po opuszczeniu Padwy pojechaliśmy malowniczą trasą Wzgórz Euganejskich, która doprowadziła nas do średniowiecznej wioski Arqua Petrarca. Jest to miejsce związane ze słynnym poetą włoskim Petrarką. Znajduje się tam sarkofag i dom, w którym poeta spędził ostatnie dziesięć lat swojego życia.
15 września był ostatnim już dniem naszego pobytu we Włoszech. W programie Wenecja, z jej wieloma atrakcjami. Wyjechaliśmy więc wcześnie rano, by jak najwięcej czasu mieć na zwiedzanie tego pięknego miejsca. Po przyjeździe do Wenecji przeszliśmy wąskimi uliczkami, przez liczne mosty nad Canale Grande do najważniejszego punktu miasta jakim jest plac św. Marka. Tam oglądaliśmy z zewnątrz zabudowę placu: wspaniały Pałac Dożów, po przeciwnej stronie gmach Biblioteki św. Marka, prawie stumetrową dzwonnicę św. Marka, okazałe budynki Starych i Nowych Prokuratorii, wieżę zegarową zbudowaną w latach 1496-1499, no i serce tego placu, a więc Bazylikę św. Marka. Jej pierwotna wersja została zbudowana w roku 832. W XI wieku podczas pożaru Pałacu Dożów ucierpiała też bazylika, została więc całkowicie rozebrana i ponownie wybudowana od podstaw. Budowę ukończono w roku 1073. Złożono w niej doczesne szczątki św. Marka Ewangelisty. Zwiedziliśmy wnętrze bazyliki - choć bardzo pobieżnie - zrobiła niesamowite wrażenie.
Następnie udaliśmy się do Biblioteki Nazionale Marciana – Biblioteki św. Marka, nazwanej tak od patrona miasta. Powstała w roku 1468 ze zbioru rękopisów greckich i łacińskich, przekazanego miastu przez kardynała Basiliosa Bessariona, który podarował go Wenecji w dowód wdzięczności za okazaną mu gościnność. W wieku XVI – XVII zbiory powiększyły się o dary i książki poklasztorne. Gmach, w którym mieści się biblioteka został zaprojektowany przez architekta Jacoppo Sansovino w XVI wieku. Księgozbiór był kilkakrotnie przenoszony w inne miejsca. W roku 1812 na rozkaz Napoleona został przeniesiony do Pałacu Dożów, a w 1904 do pałacu „della Zecca” - mennicy, w roku 1924 wrócił na swoje miejsce. Dopiero w setną rocznicę powstania biblioteki udostępniono ją czytelnikom. Budynek, począwszy od okazałego wejścia ozdobionego dwoma ogromnymi posągami, poprzez obszerne schody prowadzące do sal, przypomina raczej muzeum niż bibliotekę. Bogato zdobione sufity z malowidłami znanych malarzy: Tycjana, Tintoretta, Veronesa i innych. W sali pierwszej stanowiącej przedsionek kolekcja rzeźb. Sala główna posiada na ścianach ogromne malowidła przedstawiające filozofów: Platona, Arystotelesa, Diogenesa i innych. Wnętrza wypełniają również ogromne globusy. Eksponowana jest tu również najstarsza mapa wykonana ręcznie na pergaminie przez zakonnika Oli Fra Mavro. Przedstawia ona trzy kontynenty, lecz pomylone są na niej kierunki – północ na dole a południe na górze. Biblioteka Marciana posiada obecnie ok. miliona woluminów, w tym 13 tys. manuskryptów, 2883 inkunabuły i 24055 wydawnictw szesnastowiecznych. Posiada także bogate zbiory map. Jej cenne zbiory mają ogromną wartość dla kultury regionu Veneta i całych Włoch, ale także są wielkim dziedzictwem kultury światowej.
Wyjazd szkoleniowy do Włoch to nie tylko nowe doświadczenie i wiedza dzięki temu zdobyta, ale również wielkie przeżycie związane z poznawaniem pięknych, wręcz bajecznych miejsc.
Ewa Bencka
Aby powiększyć, kliknij na obraz
